ขนคุด สาเหตุและการดูแลรักษา

เชื่อว่าขนคุดคงเป็นปัญหากวนใจของใครหลายคน นอกจากจะทำให้ผิวของคุณดูไม่เรียบเนียนแล้ว บางครั้งจะมีลักษณะแดงจนมีอาการคันร่วมด้วย จนทำให้ใครหลายคนขาดความมั่นใจไปเลยทีเดียว

ขนคุดนั้นคืออะไร

ขนคุดนั้นเกิดจากการอุดตันของโปรตีนที่ชื่อว่า Keratin (เคอราติน) ทำให้ผิวบริเวณที่เกิดขนคุดนั้นจะมีชั้นผิวที่หนาขึ้น ทำให้ขนที่กำลังขึ้นใหม่ไม่สามารถแทงทะลุผิวหนังได้ เมื่อขนยาวขึ้นจึงงอขดอยู่ใต้ผิวหนังภายใต้ชั้นผิว ทำให้ผิวบริเวณนั้นเกิดนูนขึ้นมาเป็นตุ่ม อาจจะมีลักษณะแดงในบางราย โดยส่วนใหญ่ลักษณะตุ่มจะมีตรงกลางสีดำ เมื่อเกิดขนคุดจำนวนมากจะทำให้ผิวบริเวณนั้นไม่เรียบเนียน ซึ่งมองดูแล้วคล้ายมีจุดด่างดำเล็ก ๆ โดยขนคุดส่วนมากแล้วเกิดจากการแว๊กซ์ขนและการโกนขน เพราะการแว๊กซ์และการโกนจะทำให้ขนขาดกลางอยู่ในชั้นผิว ส่งผลให้ขนที่งอกใหม่ไม่สามารถแทงทะลุผิว จึงกลายเป็นขนคุดในที่สุด

สาเหตุการเกิดขนคุด

การติดขัดในการขึ้นของเส้นขน หรือขนงอกขึ้นไม่ตรงเส้น เกิดจากการที่แนวโพรงขนบริเวณแขน ขา หลัง บริเวณที่พบขนคุดมากที่สุด คือบริเวณต้นแขนด้านนอก จะสังเกตได้ว่าแนวขนบริเวณนี้จะมีแนวขึ้นไม่เป็นระเบียบ และไม่เรียงตัว การที่ขนขึ้นไม่เป็นระเบียบนี้เอง ทำให้เส้นขนไม่สามารถงอกทะลุผิวหนังขึ้นมาได้ เกิดขนคุดขึ้นมา

และนอกจากนั้น บริเวณขาล่างหรือหน้าแข้งก็เป็นบริเวณที่มีขนคุดพบได้มากเช่นกัน นอกจากนั้นผู้ที่มีผิวหนังมีความชุ่มชื้นน้อยหรือผิวแห้ง การที่ผิวแห้งมาก ๆ ส่งผลให้เกิดการสร้างชั้นผิวหนังที่ผิดปกติ จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้ทำให้เส้นขนไม่สามารถงอกทะลุผ่าน จึงเกิดอาการขนคุด รวมถึงกรณีที่มีแนวเส้นเลือดที่ผิดแนวบริเวณขนคุด ( abnormal blood vessel ) จะเห็นได้จากมีรอยแดงที่เกิดขึ้น แล้วหายยาก และกลายเป็นรอยตุ่มแดงที่รูขุมขนในที่สุด และเกิดจากพฤติกรรมที่ไม่ระมัดระวัง เช่น การเกาผิวหนังอยู่เป็นประจำ เป็นการกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ และอาการอักเสบของผิวหนัง จนกลายเป็นรอยดำคล้ายฝ้าเกิดขึ้นบริเวณที่เกาอย่างรุนแรง

ขนคุดมีกี่ประเภท

  1. Transfollicular มีลักษณะเป็นขนคุดที่สามารถงอกและแทงชั้นผิวหนังออกมาได้ เพียงแต่โค้งงอกลับเข้าไป
  2. Extrafollicular มีลักษณะเป็นขนคุดที่ไม่สามารถงอกผ่านผิวหนังออกมาได้ และโตใต้ผิวหนัง ผิวบริเวณนั้นจึงเกิดการสะสมของของเหลวภายในรูขุมขนนั้น จนกลายเป็นตุ่มนูนออกมา ทำให้เกิดการระคายเคือง

การป้องกันขนคุด

แม้ไม่สามารถป้องกันการเกิดขนคุดได้ 100% แต่ก็สามารถทำให้บริเวณที่เป็นขนคุดดีขึ้นได้ โดยการป้องกันการเกิดขนคุดที่ดีที่สุด คือการปล่อยให้ขนนั้นโตขึ้นตามธรรมชาติ แต่จะเป็นไปได้ยากมากหรืออาจจะเป็นไปไม่ได้เลย โดยให้หลีกเลี่ยงการโกน หรืออาจเลือกใช้การทำเลเซอร์กำจัดขนแทนการโกน เพราะการทำเลเซอร์จะช่วยให้รากขนฝ่อลง และหยุดการเจริญเติบโต

เรามีวิธีการป้องกันการเกิดขนคุดง่าย ๆ มาฝากค่ะ

  • หากเกิดขนคุดขึ้นมาแล้ว ไม่ควรเกา หรือถูแรง ๆ ตรงบริเวณนั้นมากเกินไป
  • เวลาอาบน้ำควรใช้น้ำอุ่นพอประมาณ ไม่ปรับอุณหภูมิน้ำให้ร้อนจนเกินไป เนื่องจากเป็นอีกสาเหตุในการกระตุ้นอาการขนคุด และเมื่อต้องแช่น้ำหรือว่ายน้ำ ก็ไม่ควรแช่ตัวอยู่ในน้ำนานต่อเนื่องจนเกินไป ควรแช่แค่ประมาณ 10 นาที หรือน้อยกว่านั้น เพราะเมื่ออาบน้ำร้อนหรือการแช่ตัวในน้ำอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน จะส่งผลให้ไขมันที่ผิวหนังถูกกำจัดไป และทำให้ผิวแห้ง
  • ควรหลีกเลี่ยงการใช้สบู่อาบน้ำที่ผสมแอลกอฮอล์และน้ำหอม โดยสามารถสครับผิว หรือกำจัดเซลล์ผิวเก่าที่ตายแล้วด้วยผ้าขนหนู หรือฟองน้ำที่ใช้ในการขัดตัวแทน
  • ทาครีมบำรุงเพื่อเติมความชุ่มชื้นแก่ผิวเป็นประจำ โดยหลังจากอาบน้ำในขณะที่ผิวกำลังหมาด ๆ ใช้ครีมหรือโลชั่นที่ให้ความชุ่มชื้นทาผิวทันที ซึ่งอาจมีส่วนผสม เช่น ลาโนลิน (Lanolin) ปิโตรเลียม เจลลี่ (Petroleum Jelly) หรือกลีเซอรีน (Glycerine) ก็จะยิ่งช่วยบำรุงผิวเป็นพิเศษ
  • หลีกเลี่ยงการใส่เสื้อผ้าที่คับ ไม่มีการระบายอากาศ เพราะจะทำให้ผิวหนังเสียดสีกับผ้าโดยตรง

วิธีการรักษา

หากพบแพทย์ แพทย์ผิวหนังมักจะแนะนำให้ใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวที่ปราศจากแอลกอฮอล์และน้ำหอม เนื่องจากทำให้ผิวแห้งและเพิ่มความระคายเคือง นอกจากนั้นควรเลือกแบบที่ปราศจากน้ำมันเพื่อลดการอุดตันของผิว การรักษาขนคุด แพทย์อาจใช้ Glycolic Acid Lotion 8% เช่น Alpha-Hydrox หรือ Neo-Strata เพื่อให้ผิวลอก ทำให้ขนสามารถงอกออกมาได้ แต่หากแพทย์ขาดความชำนาญ ก็อาจเกิดผิวไหม้จากเคมีในระหว่างการรักษา หรือเกิดรอยดำตรงบริเวณขนคุดก็เป็นไปได้ อาจมีการใช้ยาปฏิชีวนะเพื่อลดการอักเสบในรูขุมขน และส่วนใหญ่ Retin-A ก็เพื่อช่วยลดรอยด่างดำที่เกิดขึ้น แม้ตัวยาบางอย่างอาจหาซื้อเองได้ตามร้านขายยาทั่วไป แต่ก็ควรใช้ภายใต้การควบคุมของแพทย์น่าจะเป็นสิ่งที่ดีกว่า และหากมีอาการขนคุดที่รุนแรง การรักษาด้วยการเลเซอร์กำจัดขน ถือเป็นทางออกที่ดีที่สุด เพราะเลเซอร์จะกำจัดขนโดยการส่งพลังงานไปทำให้รากขนฝ่อลง และหยุดทำงานในที่สุด ดังนั้นการเลเซอร์ขนจึงเป็นอีกวิธีที่ดีและเห็นผลได้ไวของการจัดการกับขนคุด

วิธีรักษาขนคุดง่าย ๆ ทำได้เองที่บ้าน

  1. ใช้น้ำเย็นปรับสภาพผิว หลังจากโกนขนเสร็จแล้ว เพียงใช้ผ้าเช็ดตัวชุบน้ำเย็นคลุมให้ทั่วผิวบริเวณที่เพิ่งโกน ประมาณ 2-3 นาที ความเย็นจะช่วยรักษาบาดแผลจากการโกน ลดอาการแสบและอาการผิวหนังอักเสบหลังการโกน
  2. ใช้น้ำอุ่นประคบ วิธีนี้ช่วยรักษาและช่วยกำจัดขนคุดออกไปได้เช่นกันค่ะ หลังจากโกนขนเพียงนำผ้าชุบน้ำอุ่นมาวางประคบผิวไว้ประมาณ 5 นาที ความอุ่นจะช่วยบรรเทาอาการระบม และยังเป็นการขยายรูขุมขนอีกด้วย
  3. ทาครีมมอยส์เจอไรเซอร์บำรุงผิว อย่าลืมทาครีมมอยส์เจอไรเซอร์เพื่อเป็นการบำรุงผิวหลังจากโกนขนทุกครั้ง เพื่อเพิ่มความเนียนนุ่ม ชุ่มชื้น และปกป้องผิวจากอาการผื่นคัน หรืออาการอักเสบที่อาจตามมา ควรเลือกใช้ครีมมอยส์เจอไรเซอร์ที่ไม่มีแอลกอฮอล์และน้ำหอมอันเป็นสาเหตุให้ผิวเกิดการระคายเคืองได้ แต่ควรใช้มอยส์เจอไรเซอร์ที่มีส่วนผสมของว่านหางจระเข้ หรือเชียบัตเตอร์ ที่มีวิตามินช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผิวได้เป็นอย่างดีค่ะ
  4. ใช้วิธีทางธรรมชาติ วิธีธรรมชาตินั้น มีด้วยกันหลายสูตรเลยค่ะ โดยสามารถเลือกน้ำมันมะพร้าว ว่านหางจระเข้ หรือทีทรีออยล์ นำมาทาบาง ๆ บริเวณขนคุด ทิ้งไว้ประมาณ 15-20 นาที และล้างออกด้วยน้ำเย็น หรือจะใช้แอสไพริน โดยบดให้ละเอียด ผสมน้ำ แล้วนำมาทาทิ้งไว้บริเวณขนคุด ประมาณ 30 นาที ถึง 1 ชั่วโมงแล้วล้างออก ก็สามารถช่วยให้ผิวหนังปรับสภาพได้ดี และกลับมาเรียบเนียนได้เร็วขึ้น
  5. สครับขัดผิว วิธีนี้สามารถช่วยกระตุ้นให้เกิดการผลัดเซลล์ผิว ช่วยให้ขนคุดขึ้นทะลุผิวหนังได้ง่าย สามารถช่วยลดอาการอักเสบจากขนคุดได้อีกด้วย เพียงสาว ๆ ขัดผิวเป็นประจำสัปดาห์ละ 2 ครั้ง สาว ๆ อาจเลือกใช้ใยบวบขัดผิวเบา ๆ หรือใช้สูตรสครับอื่น ๆ จากธรรมชาติ เช่น มะขามเปียก ขมิ้น หรือสูตรขัดผิวจากน้ำตาลที่ผสมกับน้ำมันมะกอกและทีทรีออยล์ นอกจากจะช่วยให้ผิวเรียบเนียนไร้ขนคุดแล้วยังช่วยให้ผิวสาว ๆ กระจ่างใสขึ้นอีกด้วยค่ะ

หากใครมีปัญหาขนคุดกวนใจ ลองใช้วิธีที่เหมาะกับผิวตัวเอง และถ้าไม่อยากให้ขนคุดกลับมาอีกล่ะก้อ ต้องรู้จักการโกนขนที่ถูกวิธี โดยการเลือกใบมีดโกนที่สะอาด ใช้โฟมหรือเจลทาก่อนโกนทุกครั้ง ไม่โกนขณะผิวแห้ง รวมถึงการสครับผิวเป็นประจำ ก็จะช่วยปรับสภาพผิวให้ดีขึ้น ไม่มีขนคุดมากวนใจสาว ๆ อีกแน่นอน